چرتکه

شرط های اصلاح قیمت انرژی

حمید رضا برادران شرکا*

 بحث هدفمند شدن یارانه ها در طرح تحول اقتصادی با انتشار لایحه هدفمند کردن یارانه ها دوباره آغاز شد اما باز هم بدون اینکه توضیح کامل و جامعی از آن ارائه شود نام آن را «متن پیشنهادی دولت برای هدفمند کردن یارانه ها» عنوان کردند و در آن توضیح نداده اند که چرا باید قیمت حامل های انرژی بر اساس قیمت فوب خلیج فارس اصلاح شود. در هدفمند شدن یارانه ها هیچ تردیدی نیست اما باید آن را به صورت جدی و بسیار حساب شده دنبال کرد تا هزینه های آن به حداقل برسد.مساله این است که یارانه ها و هدفمند کردن آن باید به صورت یک بسته سیاستی جامع و مجموعه ای از اقدامات دیده شود که بهترین قالب برای اجرای آن «برنامه پنجم توسعه» است. در عین حال باید راه حل های دیگری نیز در کنارش دیده شود به طوری که ابتدا مصرف انرژی را بهینه کرده و وسایل حمل و نقل عمومی مانند مترو و اتوبوس را آماده کنیم و سهم هر یک از مصرف کنندگان انرژی (خانه، مصارف عمومی، حمل و نقل، تولید و...) را مشخص کنیم. در این باره باید پیش بینی کنیم که بهینه سازی مصرف انرژی کدام بخش را بیش از همه تحت تاثیر قرار می دهد و به کدام طبقه فقیر و متوسط لطمه بیشتری می زند.

 یک نکته دیگر که بیش از همه اهمیت دارد قیمت تولیدات است چرا که قیمت تولید بنزین و گازوئیل با توجه به کیفیت آن بسیار بالاست بنابراین قیمت سوخت باید با توجه به میزان تولید و واردات آن تنظیم شود. در کارشناسی این طرح، باید ابعاد مختلف آن بازبینی و در نظر گرفته شود. باید سهم حمل و نقل از مصرف سوخت مشخص شود و همزمان دولت به فکر توسعه حمل و نقل عمومی باشد، سهم تولید و میزان مصرف انرژی در بخش تولید نیز محاسبه شود، محاسبه یارانه های مشروط که به بخش ها و حتی افراد مختلف داده می شود باید با دقت انجام شود تا هدفمندسازی یارانه ها به درستی انجام شود و فرصت ویژه و رانت برای افراد خاص ایجاد نشود.

 زمانی که هنوز مصرف بنزین خودروهای ما دو تا سه برابر استاندارد بین المللی است چگونه می توان بدون برنامه، یارانه بنزین را هدفمند کرد. اگر مصرف سوخت خودروها بهینه شود ممکن است حتی با سه برابر شدن قیمت بنزین باز هم سهم آن در سبد خانوار تغییری ایجاد نکند زیرا مردم نیاز به وسیله حمل و نقل دارند تا امور زندگی و کار خود را تنظیم کنند. ساماندهی قیمت ها و هدفمندسازی یارانه ها مستلزم بررسی همه جانبه و ایجاد اهرم های قانونی است تا به سرانجام برسد. این تجربه یعنی بهینه سازی مصرف سوخت و سپس آزادسازی آنها درکشورهای عضو پیمان همکاری OECD پس از شوک نفتی اول در سال 1973 تجربه شد و تجربه موفقی هم بود. این کشورها یک سازمان انرژی را بنا نهادند که این سازمان با مطالعه و بررسی ابتدا مصرف انرژی را ظرف چند سال به نصف رساند و به دنبال آن به اصلاح قیمت ها پرداختند. تجربه نشان داده هدفمندسازی یارانه ها در یک بسته و مجموعه کامل باید اجرا شود در غیر این صورت نتیجه ای نخواهد داشت.

 * رئیس اسبق سازمان مدیریت و ببرنامه ریزی 

 منبع: سرمایه

ناگفته‌های عرب‌مازار

از پشت پرده مقاومتها در اجرای ماليات بر ارزش افزوده

مالیات بر ازش افزوده یك مالیات بر مصرف عمومی است اما صرفا اخذ مالیات نیست بلكه به اجرای بهتر مالیات بر درآمد و ثروت و شفاف شدن فرآیند اقتصاد كمك می‌كند. كمك به حركت پول و كالا، تولید ثروت و ایجاد نظارت بر حركت پول در اقتصاد كه هیشه از اهداف دولتها بوده،از ویژگیهای خاص مالیات بر ارزش افزوده است. اگر دولتها قادر به كنترل حركت پول در اقتصاد خود باشند،می‌توانند اقتصاد را نظارت و كنترل كنند. وقتی كه دولت نتواند حركت پول را كنترل كند شاهد مسائلی مانند ورود ناگهانی پول به بخش مسكن هستیم، تحت این شرایط هیچ كاری نمی‌توان انجام داد. قیمتها افزایش می یابد، همه دچار التهاب می‌شوند،حال این كه در سایر كشورها دولت این امكان را دارد كه زود شرایط را تحت كنترل درآورند. بر همین اساس است كه تا به حال بیش از 140 كشور به دنبال اجرای نظام مالیات بر ارزش افزوده رفته‌اند در برخی كشورها حتی مالیات بر درآمد از مردم اخذ نمی‌شود؛ اما مالیات بر ارزش افزوده را اعمال می كنند.

فكر می‌كنید چرا مالیات بر ارزش افزوده به یكی از پیش شرط‌های اجرای قانون پولشویی تبدیل شده است؟ چرا پیش شرط پیوستن به سازمان تجارت جهانی است؟ و یا چرا مالیات بر ارزش افزوده برای كشورهای اروپایی پیش‌شرط پیوستن به بازارهای مشترك اروپایی است؟ برای آنان چه فرقی داشته كه مالیات از درآمد گرفته شود،ثروت یا مصرف؟

ادامه مطلب را بخوانید